Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τη μεγάλη πολιτική αλλαγή στις Η.Π.Α., με την κατάργηση του κράτους δικαίου και τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση. Βρισκόμαστε μπροστά σε ζοφερές προοπτικές για την αμερικανική, και όχι μόνο, δημοκρατία.
Η εποχή Τράμπ δεν είναι παρένθεση, δεν είναι μία μετάβαση αλλά μία ρήξη. Μπροστά μας ανοίγεται ένα δύσβατο μονοπάτι της διεθνούς απορρύθμισης. Οι επιλογές του δεν αποτελούν απλώς απόκλιση, επιταχύνουν τη διάλυση των βεβαιοτήτων πάνω στις οποίες στηρίχθηκε το Διεθνές Δίκαιο. Οι συμμαχίες παύουν να είναι μόνιμες και γίνονται θεματικές και ευέλικτες, η σταθερότητα δεν επιβάλλεται, προκύπτει από την δυνατότητα δικτύωσης, δηλαδή στη δυνατότητα να διαπραγματεύεσαι με διαφορετικά συστήματα, με προϋπόθεση βεβαίως τη θεσμική αξιοπιστία.
Και σε ό,τι αφορά τις μεγάλες δυνάμεις, Η.Π.Α., Κίνα, Ρωσία, έχουν τη δυνατότητα να κινούνται μόνες. Αλλά οι μεσαίες και μικρές δυνάμεις, «αν δεν έχουν θέση γύρω από το τραπέζι, θα γίνουν μέρος του μενού». Αν διαπραγματευτούν χωριστά με τον ηγεμόνα, επιδιώκοντας την εύνοιά του, είναι σα να συναινούν στο «εκκρεμές» των πρωτοβουλιών-επιλογών του ηγεμόνα.
Πώς να στηριχθείς σε κάποιον, που στο ερώτημα, εάν η παντοδυναμία του έχει όρια, απαντά «μόνο όριο στην εξουσία του είναι η ατομική του ηθική και η σκέψη του» και πως «το Διεθνές Δίκαιο δεν του χρειάζεται, αφού δεν σκοπεύει να κάνει κακό στους ανθρώπους» δηλαδή η καλή πρόθεση είναι το παν.
Ο ηγεμόνας συνομιλεί με τη βούλησή του, πάν μέτρον η βούληση, και νοιώθει τεράστιος γιατί συσχετίζει το περιορισμένο της δικής του υπόστασης με το απεριόριστο των δυνατοτήτων της πατρίδας του. Η επόμενη μέρα είναι άγνωστο πως θα ξημερώσει. Όσοι δώσουν το «παρών» διακινδυνεύουν, αλλά και οι απόντες κινδυνεύουν περισσότερο.
Για μια χώρα σαν την Ελλάδα με τις γεωπολιτικές ιδιαιτερότητές της, τα παραπάνω δεν μπορεί να διαφεύγουν. Πολλά είναι εκείνα που μας κάνουν ιδιαίτερα προσεκτικούς, τηρώντας λεπτές ισορροπίες. Η Ελλάδα με μακρά σχέση με τις Η.Π.Α. που έχει βιώσει τόσο τη στήριξη όσο και το κόστος της αμερικανικής πολιτικής, χρειάζεται έναν νηφάλιο αναστοχασμό πάνω στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Η ιστορική μνήμη οφείλει να λειτουργήσει ως πεδίο κριτικής σκέψης.
Σε λίγο καιρό θα κληθούμε να αποφασίσουμε ποιος θα διαχειριστεί τα παραπάνω για την χώρα μας. Από το μυαλό μου περνούν διάφορες «μαύρες σκέψεις» που κάνουν το πρόβλημα Τράμπ δευτερεύον.
Υ.Γ.: Άδειασε η Κόλαση και όλοι οι δαίμονες είναι εδώ (Ουίλιαμ Σαίξπηρ, στην «Τρικυμία» του.
Μιχάλης Βασ. Σούμπλης
